## Ekranoj

1. Pri ekranoj
2. Rastrumaj signobildoj
3. Ŝargo de EGA-signogenerilo
4. Kiel instali tiparojn por la fenestrosistemo X
5. Koloroj

### Pri ekranoj

Menciindas la sekvaj aparataj karakterizaĵoj de ekrano:

- dimensio, normale indikata per la longo de ĝia diagonalo. En la komerce disponeblaj ekranblokoj ĝi plej ofte varias inter 40 kaj 60 cm (kio respondas al 25×25 ĝis 40×30 cm);
- distingivo: la teĥnika, kiu rilatas al la diametro de la elementa lummakulo; logika, kiu determinas la nombron de adreseblaj punktoj (rastrumeroj) — kutime 512² ĝis 4096²;
- precizo: la ekarto de la fakte montrata pozicio disde la programita;
- fidelo, dependa je la precizo, determinas, i.a., la eblon pluigi desegnadon ĝuste de la punkto, kie finiĝas la antaŭa;
- heldenso kaj kontrasto;
- maniero de skanado (per rastruma grafiko aŭ vektora grafiko);
- rapido de surekranigo.

### Rastrumaj signobildoj

Jenas rastrumaj signobildoj de la literoj ĝ, ĥ, ŭ en la formato 8×8 rastrumeroj:

    --###--- 00111000b= 38h|###--##- 11100110b=0e6h|##--##-- 11001100b=0cch
    -##-##-- 01101100b= 6ch|-##-#--# 01101001b= 69h|-####--- 01111000b= 78h
    -------- 00000000b= 00h|-##----- 01100000b= 60h|-------- 00000000b= 00h
    -######- 01111110b= 7eh|-##-##-- 01101100b= 6ch|##--##-- 11001100b=0cch
    ##--##-- 11001100b=0cch|-###-##- 01110110b= 76h|##--##-- 11001100b=0cch
    -#####-- 01111100b= 7ch|-##--##- 01100110b= 66h|##--##-- 11001100b=0cch
    ----##-- 00001100b= 0ch|###--##- 11100110b=0e6h|-###-##- 01110110b= 76h
    #####--- 11111000b=0f8h|-------- 00000000b= 00h|-------- 00000000b= 00h

### Ŝargo de EGA-signogenerilo je supersignitaj literoj

Tiu programeto en asembla lingvo MASM de IBM-PC ŝargas la memoron de EGA-signogenerilo je la ordinara plej malgranda tiparo (8×8), kaj poste ŝutas en la 12 kodlokojn ekde la 242-a la supersignitajn literojn de Esperanto. La signobidojn por`ĝ, ĥ, ŭ` vidu sur la ilustraĵo (Rastrumaj signobildoj).

    kodseg  segment para
           assume cs:kodseg, ds:kodseg
           org    100h         ; oni povas fari .COM-dosieron
    ek:    push  cs            ; la enirejo
           pop   ds            ; ds = cs
           push  cs

           mov   ax, 3         ; ^san^gu videore^gimon (al la teksta)
           int   10h           ;    per la video-interrompo
           mov   ax, 1112h     ; ^sargu la ordinaran 8x8-signaron
           xor   bl, bl        ;    el la signara bloko 0
           int   10h           ; video-interrompo
    ; ^Sargu la supersignitajn literojn:
           mov   bp, offset krom
           mov   bh, 8         ; la signobildoj altas po 8 rastrumerojn
           mov   dx, 242       ; la unua kodono (eblas aliaj preferoj)
           mov   cx, 13        ; la nombro de la ^sargotaj signoj
           mov   ax, 1110h     ; funkcio por ^sargi 8x8-signaron
           int   10h           ; video-interrompo

           mov   ax, 4c00h     ; finu la programon
           int   21h

    krom    label  far          ; sekvas la rastrumaj signobildoj:
           db  3ch, 42h, 3ch, 66h,0c0h,0ceh, 66h, 3eh; ^G
           db  7ch, 82h, 7ch,0c6h,0c0h,0c6h, 7ch, 00h; ^C
           db  30h, 48h, 00h,0cch,0fch,0cch,0cch, 00h; ^H
           db  1eh, 21h, 1eh, 0ch, 0ch,0cch, 78h, 00h; ^J
           db 0c6h, 7ch, 00h,0c6h,0c6h,0c6h, 7ch, 00h; ^U
           db  7ch, 38h, 6ch, 60h, 38h,0cch, 78h, 00h; ^S
           db  38h, 6ch, 00h, 7eh,0cch, 7ch, 0ch,0f8h; ^g
           db  78h, 84h, 78h,0cch,0c0h,0cch, 78h, 00h; ^c
           db 0e6h, 69h, 60h, 6ch, 76h, 66h,0e6h, 00h; ^h
           db  1ch, 36h, 00h, 0ch, 0ch,0cch,0cch, 78h; ^j
           db   6h,  8h, 0cbh,6bh, 68h, 5bh, 58h, 8ch; la rusa numersigno
           db 0cch, 78h, 00h,0cch,0cch,0cch, 76h, 00h; ^u
           db  78h, 84h, 7ch,0c0h, 78h, 0ch,0f8h, 00h; ^s
    kodseg  ends
           end   ek

### Kiel instali tiparojn por la fenestrosistemo X

Se via servilo ne disponigas al vi tiparojn por la Latina-3a kaj vi havas sufiĉe da spaco sur via fiksita disko, vi povas instali la tiparojn por vi mem.

Normala proceduro por instali tiparojn por unuopa uzulo estas jena:

1. Kreu dosierujon por la tiparoj; ekz-e `$HOME/lat3x`; kopiu la tiparojn tien.
2. Faru en tiu dosierujo liston da tiparnomoj per
   `mkfontdir $HOME/lat3x`

   > Tiuj du paŝoj estas farataj solfoje, ĉe la unua instalo; male la sekvajn necesas ripeti en ĉiu seanco (vi povas meti ilin en skripton):

3. Faru vojon al la tiparoj:
   `xset +fp $HOME/lat3x`

   > Nu, la tiparoj iĝas instalitaj, kaj vi povas lanĉi, ekz-e

4. `xterm -fn "-misc-fixed-medium-*-normal-15-140-75-75-c-90-iso8859-3" &`
   — aŭ
   `emacs -fn "-adobe-courier-medium-*-normal-18-180-75-75-m-110-iso8859-3" &`
   — aŭ vi povas ekzameni la tutan tiparon per
   `xfd -fn "-adobe-courier-medium-*-normal-18-180-75-75-m-110-iso8859-3" &`
   Kompreneble vi povas indiki ajnan alian tiparon kiun vi preferas kaj kiun vi povas trovi en la tipara katalogo. Por rapide ekzameni diversajn tiparojn komandu
   `xfontsel \
   -sample "e¶oþanøo æiu¼aýde E¦OÞANØO ÆIU¬AÝDE" \
   -pattern "-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-iso8859-3" &`